Οι περίεργες σχέσεις Εθνικής - Credit Suisse

Του Δημήτρη Παπακωνσταντίνου *

Κάθε τόσο ο κ. Τάκης Αράπογλου, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, ταξιδεύει ανά την υφήλιο και κυρίως σε Νέα Υόρκη και Λονδίνο (καθώς και στην Ανατολική Ευρώπη, την Αίγυπτο και την Τουρκία όπου έχει επενδύσει και επεκταθεί ο όμιλος της Εθνικής), για να συναντήσει ξένους θεσμικούς. Road shows αλλά και prive συναντήσεις, με πιο πρόσφατο γεγονός την ημερίδα που οργάνωσε στην Αμερική (Νέα Υόρκη) η Credit Suisse. Μεταξύ άλλων προορισμών, όμως, ο κ. Αράπογλου πετάγεται ίσως από καιρό εις καιρόν και μέχρι τα νησιά Cayman. Τον γνωστό φορολογικό παράδεισο, που αποτελεί και έναν θαυμάσιο τόπο αναψυχής. Εκεί όπου έχει ιδρύσει η Εθνική Τράπεζα μία θυγατρική, την CPT Investements Ltd από κοινού με την Credit Suisse International. Μία εταιρεία στην οποία η Εθνική έχει δαπανήσει 702 εκατ. ευρώ(!!!). Και σε αυτό ακριβώς το σημείο αρχίζει να ξετυλίγεται ένα κουβάρι περίεργων -αν μη τι άλλο- τακτικών και δράσεων, που στο επίκεντρό του έχει πάντοτε τους στενούς "δεσμούς" που έχει αναπτύξει η Εθνική του κ. Αράπογλου με την Credit Suisse μέσω του επί σειρά ετών εν Ελλάδι εκπροσώπου της κ. Χρήστου Μεγάλου, ο οποίος ούτως ή άλλως έχει αναπτύξει σημαντικές δραστηριότητες και με το ελληνικό Δημόσιο επί κυβερνήσεων Νέας Δημοκρατίας, διατηρώντας στενές σχέσεις και με τον πρώην υπουργό Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφη. Και εγείρονται ασφαλώς πολλά ερωτήματα, τα οποία και τίθενται στη συνέχεια, ελπίζοντας ότι θα υπάρξουν από την πλευρά της Εθνικής οι κατάλληλες απαντήσεις, οι οποίες θα ρίχνουν άπλετο φως στο σύνολο των κοινών δραστηριοτήτων των δύο πλευρών.Η πλέον πρόσφατη συνεργασία Εθνικής και Credit Suisse εκδηλώθηκε μέσα στην εβδομάδα που πέρασε -ως συνέχεια και αποτέλεσμα του θετικού κλίματος που υπήρξε στο road show της Νέας Υόρκης-, καθώς η Εθνική πραγματοποίησε με οργανωτή την Credit Suisse ένα placement 5,954 εκατομμυρίων ιδίων μετοχών σε ξένους θεσμικούς εισπράττοντας περίπου 80,4 εκατ. ευρώ, με τελική τιμή διάθεσης κάθε μετοχής στα 13,5 ευρώ. Μέχρι εδώ όλα καλά. Οι ξένοι θεσμικοί δείχνουν εμπιστοσύνη στις προοπτικές της τράπεζας και επανακάμπτουν αγοράζοντας περίπου 6 εκατ. μετοχές. Και η Εθνική ανακοινώνει ότι τα 80 και κάτι εκατ. ευρώ που εισέπραξε διαθέτοντας τις ίδιες μετοχές θα ενισχύσουν την κεφαλαιακή της επάρκεια. Ωστόσο, στην αγορά υπάρχουν πολλά ερωτηματικά, γιατί η Εθνική έσπευσε εν μέσω ανοδικού κλίματος να πουλήσει σχεδόν το σύνολο των ιδίων μετοχών που κατείχε και οι οποίες είχαν ένα μέσο όρο κτήσης της τάξης των 21 ευρώ, εγγράφοντας ζημία της τάξης των 45 εκατομμυρίων ευρώ. Και αυτό προκειμένου να αποκτήσει μία κεφαλαιακή επάρκεια 80 εκατομμυρίων, που σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί σημαντική για ένα γίγαντα όπως η Εθνική. Η διοίκηση της οποίας -παρεμπιπτόντως- δηλώνει σχεδόν καθημερινά ότι έχει επαρκή κεφάλαια και ρευστότητα και γι' αυτό μάλιστα ήταν εξ αρχής αντίθετη στην κατάρτιση οποιουδήποτε σχεδίου ενίσχυσης των τραπεζών (θυμάστε τις έντονες αντιδράσεις Αράπογλου, στα όρια του πολέμου με Αλογοσκούφη) και στη συμμετοχή της ΕΤΕ σε αυτό. Ποια ήταν, λοιπόν, η επιτακτική ανάγκη για ενίσχυση με 80 εκατομμύρια; Σε βαθμό που να μην υπολογίζεται η μεγάλη υποαξία από την πώληση των μετοχών; Επιπρόσθετα η Credit Suisse, που δεν είναι οποιοσδήποτε ανάδοχος αλλά συνεταίρος της Εθνικής, έδωσε πρόσφατα τιμή-στόχο για τη μετοχή στα 20 ευρώ. Γιατί, λοιπόν, η Εθνική πούλησε στα 13,5; Μήπως εκτιμά ότι η αγορά θα γυρίσει προς τα κάτω; Γιατί είναι αλήθεια ότι στην αγορά υπήρξε αυτή η φημολογία και η ανησυχία όταν έγινε γνωστό ότι επίκειτο το placement. Και αλήθεια, μήπως θα έπρεπε να ελεγχθεί ποιοι πωλούσαν το τελευταίο διήμερο πριν από το placement (με δεδομένο discount) μετοχές Εθνικής; Μήπως ορισμένοι εξ αυτών αγόρασαν φθηνότερα μέσω του placement και ουσιαστικά "σόρταραν" τη μετοχή έχοντας πουλήσει στα 14,5 ή και στα σχεδόν 15 ευρώ;

Η off shore και ο συνέταιρος

Οι πολύ καλές σχέσεις Αράπογλου - Μεγάλου οδήγησαν το 2007 στη δημιουργία μίας κοινής εταιρείας από την Εθνική και την Credit Suisse International. Το όνομα αυτής CPT International Ltd με έδρα τον γνωστό φορολογικό παράδεισο των νήσων Cayman. Στοιχεία και λεπτομέρειες για τη συμμετοχή της Εθνικής στην off shore αυτή εταιρεία μάς δίνουν οι ανακοινώσεις της τράπεζας προς τη SEC, την αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, οι οποίες αποκαλύπτουν και τα ποσά που δαπανήθηκαν, καθώς οι αντίστοιχες ανακοινώσεις στην Ελλάδα δεν δίνουν επαρκή πληροφόρηση. Γιατί άραγε; Μήπως για να μην υπάρξουν ερωτήματα για το απίστευτα υψηλό ποσό που έχει "επενδυθεί" στην off shore εταιρεία; Σύμφωνα με όσα γνωστοποίησε η διοίκηση της Εθνικής στη SEC στον ετήσιο απολογισμό του 2007, στις 17 Δεκεμβρίου του 2007 ιδρύθηκε επισήμως η εταιρεία CPT Investments Ltd με κεφάλαια 780 εκατ. ευρώ, στην οποία το ποσοστό συμμετοχής της ΕΤΕ ήταν 50,1%. Αρα η Εθνική έβαλε στην εταιρεία περίπου 391 εκατ. ευρώ. Ομως η συμμετοχή της ΕΤΕ δεν σταματά εδώ. Με νεότερη ενημέρωση προς τη SEC στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις του 2008, η διοίκηση της ελληνικής τράπεζας αναφέρει ότι συμμετείχε στην αύξηση κεφαλαίου της CPT με το ποσό των 311 εκατ. ευρώ και η μετοχική σύνθεση διατηρήθηκε ως είχε. Συνολικά, δηλαδή, η Εθνική έχει τοποθετήσει στην off shore εταιρεία των Cayman το ποσό των 702 εκατομμυρίων ευρώ, μέσα σε διάστημα εννέα μηνών!

Τι έχει απαντήσει η Εθνική

Η μοναδική επίσημη ανακοίνωση της Εθνικής για τις δραστηριότητες της off shore έρχεται στις 19/11/2008, όταν μετά από δημοσίευμα που αφορούσε αγοραπωλησίες μετοχών μέσω off shore η τράπεζα διαψεύδει το γεγονός, αλλά απαντά ότι πράγματι έχει συστήσει εταιρεία στα Cayman με την Credit Suisse Ltd. Δεν δίνει φυσικά στοιχεία για κεφάλαια και υποστηρίζει ότι σκοπός της ίδρυσης της εταιρείας ήταν οι επενδύσεις σε "χρηματοπιστωτικά μέσα και συναλλαγές επί παραγώγων αυτών". Προσθέτει επίσης στην ίδια ανακοίνωση, μεταξύ άλλων, ότι:
"Η διοίκηση της ΕΤΕ, η οποία ελέγχει τις επενδυτικές δραστηριότητες της θυγατρικής της εταιρείας, λόγω της κρίσης στις χρηματοπιστωτικές αγορές έκρινε σκόπιμο τον περιορισμό των επενδύσεων αυτής σε ομόλογα του ελληνικού και, πρόσφατα, του γερμανικού Δημοσίου, μέγιστης διάρκειας 10 ετών.
Η πορεία των εργασιών της εταιρείας μέχρι σήμερα είναι ικανοποιητική, τα δε κέρδη της για το 9μηνο του 2008 ανήλθαν σε 26 εκατ. ευρώ περίπου. Τα κέρδη αποτυπώνονται στα ενοποιημένα αποτελέσματα του ομίλου της ΕΤΕ.
Οι επενδύσεις της εταιρείας από την ημέρα ιδρύσεώς της έως και σήμερα περιορίστηκαν αποκλειστικά στους ως άνω τίτλους. Συνεπώς δεν έγιναν επενδύσεις σε μετοχές οποιουδήποτε εκδότη ούτε και της ίδιας της ΕΤΕ.
Η εταιρεία εδρεύει στα νησιά Cayman που διαθέτουν την κατάλληλη υποδομή και οργάνωση αντίστοιχων εταιρειών συλλογικών και άλλων ειδών επενδύσεων. Η φορολόγηση των κερδών της εταιρείας δεν είναι ευνοϊκότερη από αυτήν της Ελλάδας, διότι σε περίπτωση διανομής των κερδών στην ΕΤΕ τα μερίσματα θα φορολογηθούν με τον ισχύοντα στην Ελλάδα φορολογικό συντελεστή (σήμερα 25%), όπως και στην περίπτωση που τα κέρδη πραγματοποιούνταν στην Ελλάδα."

Εγείρονται σημαντικά ερωτήματα

Είναι, λοιπόν, σαφές ότι αυτή η δραστηριότητα εγείρει πλήθος ερωτημάτων. Κατ' αρχάς, γιατί χρειάστηκε να δημιουργήσει η Εθνική off shore με την Credit Suisse; Τι πραγματικά εξυπηρετούσε η απόφαση αυτή; Αν σκοπός ήταν η αγορά ομολόγων του ελληνικού και του γερμανικού Δημοσίου, γιατί χρειάστηκε ο primary dealer του ελληνικού Δημοσίου, η Εθνική, να κάνει τις αγορές αυτές μέσω off shore; Μήπως η υπόθεση αυτή δεν αφορούσε μόνο απλά ομόλογα; Μήπως αφορούσε και δομημένα ομόλογα; Ή μήπως υπήρξε πρόθεση να "παρκαρισθούν" στην εταιρεία αυτή "τοξικά" προϊόντα; Αλλωστε η Credit Suisse ξέρει από "τοξικά", έχοντας ήδη χάσει 50 δισ. δολάρια από αυτά. Γιατί σίγουρα δεν ακούγεται λογικό να δαπανήσεις 702 εκατομμύρια ευρώ, σε μία τέτοια δύσκολη συγκυρία για να αγοράσεις -διά της πλαγίας- ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου. Και μάλιστα χωρίς να υπάρχει φορολογικό κίνητρο; Μα αν δεν υπάρχει φορολογικό κίνητρο γιατί να πάει κάποιος να φτιάξει εταιρεία στα Cayman; Δημιουργείται ή όχι η εντύπωση ότι κάτι έχει να κρύψει; Λέει ακόμη στην ανακοίνωσή της η Εθνική ότι στο 9μηνο του 2008 η εταιρεία αυτή είχε κέρδη 26 εκατ. ευρώ. Πώς προκύπτει αυτό και από ποιο στοιχείο ισολογισμού; Γιατί στον πίνακα που έχει αποστείλει στη SEC με τα στοιχεία των θυγατρικών, δεν προκύπτουν καθόλου έσοδα, αλλά αντιθέτως έξοδα 5,2 εκατομμυρίων ευρώ. Τι είναι αυτά τα 5 εκατομμύρια; Για ποιο λόγο πληρώθηκαν; Για αμοιβές διαχείρισης; Για κόστη λειτουργίας της off shore; Και πέρα από όλα αυτά, ποια είναι σήμερα τα assets αυτής της εταιρείας; Τι είδους ομόλογα ή άλλα προϊόντα κατέχει; Πόσο αποτιμούνται; Υπάρχουν αυτά τα 702 εκατομμύρια που δαπάνησε ή έχει χαθεί μέρος τους ή όλα; Γιατί χρειάστηκε η αύξηση που κόστισε άλλα 311 εκατ. στην ΕΤΕ μετά την αρχική επένδυση, σε μία χρονική στιγμή κατά την οποία οι αγορές (μετοχών και ομολόγων) κατέρρεαν και είναι σαφές ότι οι αρχικές αγορές δεν έγιναν σε ευνοϊκές τιμές;

Οφείλει να δώσει απαντήσεις

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό και κάποια στιγμή θα πρέπει η διοίκηση της Εθνικής να δώσει πλήρη στοιχεία και στο ελληνικό επενδυτικό κοινό για τις υπεράκτιες δραστηριότητές της από κοινού με την Credit Suisse. Γιατί μιλάμε για μία εταιρεία στην οποία έχουν εισρεύσει συνολικά 1,4 δισ. ευρώ. Με αυτά τα λεφτά μπορούσε να έχει αγοραστεί μία Alpha Bank ή μία Eurobank… Οπως και να εξηγήσει γιατί χρειάστηκε άρον άρον να ενισχύσει την κεφαλαιακή της επάρκεια με το μικρό ποσό των 80 εκατομμυρίων ευρώ, καταγράφοντας μάλιστα ζημιά 45 εκατ. ευρώ από τη διαφορά της αποτίμησης. Γιατί πληροφορούμαστε ότι αυτή ήταν η τρίτη απόπειρα να γίνει placement των ιδίων μετοχών. Στην αρχή βολιδοσκοπήθηκαν για οργανωτές η Societe Generale και η Morgan Stanley, οι οποίες δεν κατάφεραν να βρουν αγοραστές. Και έτσι απευθύνθηκε η ΕΤΕ στον "συνεταίρο" της. Ποια ήταν, λοιπόν, αυτή η επιτακτική ανάγκη; Μήπως υπάρχει κανένας "σκελετός" που δεν έχει γίνει γνωστός;