Σεπτέμβρης στη Σύρα, με αεράκι και μυρωδιές

ΤΑ ΝΕΑ

Του Μάνου Ελευθερίου

«Στη Σύρα ή Σύρο αμέσως καταλαβαίνεις ότι προχωρείς ανάμεσα στις σελίδες μιας Ιστορίας του 19ου αιώνα», γράφει ο Μάνος Ελευθερίου, που νοσταλγεί τις παλαιές μυρωδιές του νησιού

Τα καραβάκια για τα νησιά του Αργοσαρωνικού είχαν κάποτε τακτικά δρομολόγια. Κάθε μισή ώρα. Οι εκδρομές του Σαββατοκύριακου δεν πέρασαν νομίζω σε κανένα τραγούδι. Τα κεφτεδάκια και οι σπανακόπιτες, οι κονσέρβες και το καρπούζι αναφέρονταν σε κάποια νούμερα επιθεώρησης και στις γελοιογραφίες των λαϊκών περιοδικών.
Στην αρχή η Αίγινα, η Σαλαμίνα και ο Πόρος. Ουράνιοι τόποι πριν τους ανακαλύψουν οι κανίβαλοι και πριν χτιστούν οι μονοκατοικίες- τούρτες.
Κάτω απ΄ τα δέντρα έστρωναν οι εκδρομείς μια κουβέρτα και μετά το μπάνιο άπλωναν τα θεία εδέσματα. Στον Μεσοπόλεμο έσερναν μαζί τους και το γραμμόφωνο. Πλήθος φωτογραφιών μαρτυρούν τα απίστευτα!
Τώρα μου λείπουν αυτοί οι τόποι. Επί χρόνια έβλεπα τη μεταμόρφωσή τους και κάποια στιγμή έγιναν αγνώριστοι. Στην Αίγινα υπήρχε ένας λαϊκός ζωγράφος, Κάτσας λεγόταν, ο οποίος ζωγράφιζε μόνο καραβάκια και μόνο σε ορισμένα μεγέθη. Θεό τον έκανα το ίδιο καραβάκι να το ζωγραφίσει σε μεγαλύτερο ξύλο. Ανένδοτος. Ήταν και «διάσημος»!
Μια φορά, στα 1973, χάρισα ένα πινακάκι του σε μια διάσημη αυτοεξόριστη κυρία στο Παρίσι, νομίζοντας ότι θα τη συγκινούσε το ελληνικό αεράκι που φούσκωνε τα πανιά του καραβιού. Το ΄πιασε με τα δυο της κρινοδάχτυλα και το ΄βάλε πίσω από τον καναπέ μάλλον αηδιασμένη!
Τώρα η Αίγινα, η Σαλαμίνα και ο Πόρος είναι ανάμνηση.
Περιορίζομαι στη Σύρα. Ευτυχώς, ένα μεγάλο μέρος της είναι άθικτο. Λίγο μυαλό να ΄χεις και αμέσως καταλαβαίνεις ότι προχωρείς ανάμεσα στις σελίδες μιας Ιστορίας του 19ου αιώνα. Πολύ σπάνια ν΄ αντικρύσεις πια μες στην Ερμούπολη χαλάσματα σπιτιών, δώρα του τελευταίου πολέμου.
Υπάρχουν όμως ακόμα κλειστά σπίτια που ρημάζουν. Ευτυχώς λίγα. Από τα σπασμένα τζάμια της εξώπορτας βλέπεις καμιά φορά τις σκιές των ανθρώπων που τα κατοίκησαν κάποτε.
Τώρα από τη Σύρα μού λείπουν οι παλαιές μυρωδιές. Η μυρωδιά του μεγάλου αλευρόμυλου, η μυρωδιά των φούρνων όταν έκαιγαν φρύγανα από τα βουνά, θυμάρι και φασκόμηλο και οι εφημερίδες ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα κάκιζαν εκείνους που τα ξερίζωναν τελείως και δεν άφηναν τις ρίζες για να βλαστήσουν και του χρόνου, την ξινή μυρωδιά των βυρσοδεψείων,

που θυμίζει κάπως το ξίδι.
Στα εστιατόρια τρως φθηνά ωραίους μεζέδες, αλλά πόσο επιτυχημένοι μπορεί να είναι όταν ετοιμάζονταν για εκατό τουλάχιστον μερίδες; Φημίζεται η συριανή μαγειρική. Πλουτίστηκε και από τους 1.200 Μικρασιάτες πρόσφυγες που παρέμειναν στο νησί (από τους πρώτους 8.000) και τρελαίνεσαι από τις μυρωδιές που βγαίνουν από τις κουζίνες των σπιτιών γύρω στη μία το μεσημέρι.
Δεν ξέρω αν οι ηλικιωμένες γυναίκες βγαίνουν πια στην πόρτα τους μόλις βραδιάσει, με το χαμηλό σκαμνάκι τους. Άλλοτε το κουσέλι (κουτσομπολιό) πήγαινε σύννεφο για κείνους που περνούσαν από μπροστά τους. Υποτίθεται ότι τώρα τις κατάπιε η τηλεόραση.

«Μεταμορφώνεται και αλλάζει θέση»
Η Σύρα ή Σύρος συνεχώς μεταμορφώνεται. Και συνεχώς αλλάζει θέση! Απορώ πώς βρίσκουν τα καράβια το λιμάνι της. Παλαιότερα όταν πλησίαζε πλοίο στο νησί, κάποιος ιερέας χτυπούσε τις καμπάνες για να υποδεχτεί τους επισκέπτες. Τώρα τις χτυπούν τις νύχτες οι παλαιοί, βασανισμένοι ηθοποιοί του 19ου αιώνα. Μόνο εκείνοι τις ακούν.
Και μόνο εκείνοι μεταφέρουν στους προστάτες αγίους του νησιού όσα ωραία και θαυμαστά γίνονται ιδίως τώρα το καλοκαίρι και στο θέατρο και στη μυθική πλατεία της και στην Άνω Σύρο, τον γενέθλιο τόπο του Μάρκου Βαμβακάρη.
Ακόμα μια φορά θα τη δω αυτόν το μήνα. Με περισσότερο αεράκι και δροσιά. Να κάθομαι στην πλατεία, σε κάποιο καφενείο και να χάσκω κοιτάζοντας το εξαίσιο δημαρχείο της ή σ΄ ένα παγκάκι της παραλίας και να βλέπω τη θάλασσα, σαν άνεργος θαλασσινός, που, περίεργο πράγμα, αλλάζει συνεχώς χρώματα!




ευχαριστούμε για την επίσκεψη