Όλοι μιλάνε για τη συγκεκριμένη ταινία.Όλοι γράφουν για αυτήν.
Είναι κολοσσός;Είναι πατάτα;
Παίρνει ή όχι θέση ο σκηνοθέτης πάνω στο –πάντα επίκαιρο τελικά- θέμα του Εμφυλίου;
Μην αγωνιάς άλλο φίλε αναγνώστη!Ο Θ.Χειμωνάς είδε το «Ψυχή βαθιά» του Παντελή Βούλγαρη και είναι έτοιμος να λύσει όλες σου τις απορίες…
Προβληματισμένος από τον γενικό χαμό που επικράτησε αποφάσισα να περιμένω να περάσει λίγος καιρός και να καταλαγιάσει ο θόρυβος, έτσι ώστε να απολαύσω την ταινία με την ησυχία μου χωρίς να χρειαστεί να περιμένω ώρες στην ουρά ή να αναγκαστώ να υποστώ τα πατατάκια του κάθε παπάρα.
Την περασμένη Τρίτη το βράδυ λοιπόν,πήγα στο Αττικόν.Ψυχή καμιά στην αίθουσα (εντάξει,δεν είναι πολύ πετυχημένο το λογοπαίγνιό μου αλλά δεν.......................μπορώ να είμαι συνεχώς σε φόρμα…) κι έτσι κάθισα στην θέση της αρεσκείας μου.
Δεν θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου ως φαν του Βούλγαρη, αλλά τουλάχιστον δύο δημιουργίες του με έχουν αγγίξει τα μέγιστα.
Η μία ήταν η πρώτη του δουλειά, «Το προξενιό της Άννας» με την Άννα Βαγενά,που με σκλάβωσε με την άμεση απλότητά της.
Ή άλλη,το «Όλα είναι δρόμος»,μια σπονδυλωτή ταινία το τρίτο μέρος της οποίας (όπου ο Γιώργος Αρμένης κατεδαφίζει μέσα στον νταλγκά του το σκυλάδικο «Βιετ-Ναμ») συγκαταλέγεται,κατά την ταπεινή μου άποψη,στις κορυφαίες στιγμές την ελληνικού σινεμά.
Από την άλλη, είχα διαβάσει αρκετές (μάλλον) κακές κριτικές και το πιο σημαντικό είναι πως τα επιχειρήματα των κριτικών φάνταζαν αρκετά λογικά στ’αυτιά μου.
Φίλοι και φίλες,ιδού η ετυμηγορία μου:Η ταινία είναι εξαιρετική!Βασίζεται σε μια,σχετικά απλή στη σύλληψή της,ιδέα:Δύο ανήλικοι αδερφοί που μάχονται ο ένας με τον Εθνικό Στρατό και ο άλλος στο πλευρό των ανταρτών.Ο Βούλγαρης ξεκινάει από την κυριολεξία και καταλήγει σε μια αλληγορική ματιά στο συγκεκριμένο,σκοτεινό,κομμάτι της ελληνικής ιστορίας:σε μια από τις τελευταίες σκηνές της ταινίας ο ηττημένος αντάρτης ψελλίζει στον,αντίπαλό του στη μάχη,αξιωματικό του στρατού: «Τέλος αδερφέ».
Η σκηνοθεσία είναι εκπληκτική,μια σειρά από πίνακες ζωγραφικής.Ο Βούλγαρης εστιάζει στα πρόσωπα,στα συναισθήματα-χρησιμοποιεί ωστόσο και τα μαγευτικά τοπία της Δυτικής Μακεδονίας ως φόντο.Ίσως σαν μια μορφή τραγικής ειρωνείας αφού αποτελούν απλώς το σκηνικό των αιματηρών συγκρούσεων.Όσο τα λεπτά περνούν,ο θεατής νιώθει μια ανατριχίλα η οποία στην τελευταία ώρα της ταινίας χτυπάει κόκκινο.
Θεωρώ εκπληκτική την σκηνή του γλεντιού των ανταρτών, λίγο μόνο καιρό πριν την τελειωτική ήττα τους καθώς και την ύστατη σκηνή του έργου (την οποία φυσικά και δεν θα αποκαλύψω για να μην σας την σπάσω).
Όσο απίστευτο κι αν φαίνεται δε,η πιο συγκινητική στιγμή του «Ψυχή βαθιά» έρχεται όταν πέφτουν οι τίτλοι του τέλους,μετά την ολοκλήρωση της ταινίας!Όταν το δείτε,θα με καταλάβετε.
Μου άρεσε πολύ το ότι ο Βούλγαρης επέλεξε να στηριχθεί σε «άφθαρτους» ηθοποιούς (η εμφάνιση του Θανάση Βέγγου είναι πολύ σύντομη και μάλλον γίνεται για να μπει,τιμητικά,το όνομά του στα credits).
Όλοι τους είναι εξαιρετικοί,από τους πρωταγωνιστές μέχρι τον τελευταίο κομπάρσο-εγώ προσωπικά ξεχώρισα την Βικτόρια Χαραλαμπίδου στον ρόλο της σκληροτράχηλης αντάρτισσας Γιαννούλας.
Ακόμα και η μουσική του Γιάννη Αγγελάκα (ναι ρε,απεχθάνομαι τις «Τρύπες» κι όποιος τραβάει ζόρι ας έρθει να του ξηγήσω τ’όνειρο!) είναι μαγική,ατμοσφαιρική και εναρμονίζεται απόλυτα στο πνεύμα της ταινίας.
Όντως,ο Παντελής Βούλγαρης δεν παίρνει καμία θέση πάνω στο θέμα και για μένα πολύ καλά κάνει.Δε νομίζω πως ήταν στις προθέσεις του να φτιάξει μια ιστορική ταινία.Όταν εξετάζεις συνολικά μια πολεμική σύρραξη μπορείς –ενδεχομένως- να ξεχωρίσεις ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο.Στα πεδία των μαχών όμως δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί».
Η «Ψυχή βαθιά» αφορά όπως είπαμε την ιστορία των δύο αδερφών και κάποιων άλλων (δεκάδων) ανθρώπων που κινούνται,που πολεμούν γύρω τους.Ο Βούλγαρης χρησιμοποιεί αυτή τη «λεπτομέρεια» του Εμφυλίου για να υπογραμμίσει την παράνοια,την ματαιότητα την ανοησία του πολέμου.
Άλλωστε,η «Ψυχή βαθιά» δεν είναι μια πολεμική ταινία,είναι μια αντι-πολεμική ταινία.
Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς:υπάρχουν κάποιες αδυναμίες.Το σενάριο έχει κάποια κενά,μερικές φορές οι διάλογοι είναι λίγο παραπάνω πομπώδεις απ’ότι πρέπει ενώ στις πρώτες σκηνές του έργου οι αντάρτες μιλάνε με κομμουνιστικά τσιτάτα σαν κάτι ινστρούχτορες στα σημερινά Εξάρχεια.
Οι σκηνές των μαχών έχουν νεύρο,δείχνουν την φρίκη του πολέμου,τα ειδικά εφέ όμως δεν στέκονται στο ύψος τους με αποτέλεσμα οι βομβαρδισμοί να φαντάζουν ώρες ώρες λιγότερο απειλητικοί από την λειτουργία της Ανάστασης σε τυπική ελληνική εκκλησία, το Πάσχα.
Το μεγαλύτερο πάντως ατόπημα του Βούλγαρη είναι πως στην προσπάθειά του να κρατήσει ίσες αποστάσεις εξωραΐζει σε απόλυτο βαθμό τις δύο αντίπαλες παρατάξεις.Οι μαχητές του Εθνικού Στρατού παρουσιάζονται σαν καθημερινοί άνθρωποι που απλώς αναγκάστηκαν να πολεμήσουν ενώ οι αντάρτες απλώς ονειρεύονται αγνά και αθώα την επικράτηση του σοσιαλιστικού ιδεώδους.Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο Ελληνικός Εμφύλιος ήταν ένας πολύ σκληρός έως βάρβαρος πόλεμος με αστείρευτο μίσος και εγκλήματα και από τις δύο πλευρές ,κάτι το οποίο δεν «βγαίνει» παρά σε ελάχιστα σημεία της ταινίας.
Το ρόλο του μπαμπούλα παίζουν οι Αμερικάνοι στο πρόσωπο του στρατηγού Τζέιμς Βαν Φλιτ (απεικονίζεται ως μια αποστασιοποιημένη, χολιγουντιανή φιγούρα με έντονη προφορά και φωνή-καμπάνα).Χαρακτηριστική η σκηνή όπου ο Βαν Φλιτ (κάτι σαν τον Κάιζερ Σόζε στους «Συνήθεις υπόπτους») προτείνει την χρήση Ναπάλμ για την πλήρη εξόντωση των Ανταρτών με τον στρατηγό του Εθνικού Στρατού να ρωτάει με θλιμμένο ύφος:
«Μήπως θα μπορούσαμε να το αποφύγουμε;».
Δεν ήμουν φυσικά μπροστά, αλλά διαισθάνομαι πως η απάντηση του δεξιού καραβανά πιθανότατα θα ήταν κάτι σαν:
«Επιτέλους! Εμπρός φίλτατε να κάψομεν τους κουμουνιστοσυμμορίτας»!
Όλα αυτά πάντως δεν μειώνουν την αξία του «Ψυχή βαθιά».Είναι μια ταινία που σε γεμίζει,σε κάνει κοινωνό κάτι «μεγάλου»,σε κάνει να σκεφτείς,να βουρκώσεις,να νοιώσεις δέος.Για να το θέσω πολύ απλοϊκά,βλέποντάς την συνειδητοποιείς πως παρακολουθείς καλό κινηματογράφο.Ο Παντελής Βούλγαρης προσπάθησε να δημιουργήσει μια εμπορική ταινία χωρίς να καταπατήσει τις κινηματογραφικές αρχές του.
Μια ταινία που θα αρέσει στον 15χρονο λάτρη των Blockbuster αλλά και στον απαιτητικό σινεφίλ.
Και το κατάφερε!
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου