Δέσμευση καταθέσεων για μεγαλο-φοροφυγάδες

Το ανώτατο δικαστήριο, ανατρέποντας απόφαση του Διοικητικού Εφετείου, έκρινε ότι ο νομοθέτης μπορεί να επιβάλει περιοριστικά μέτρα και αναδρομικά για τους φοροφυγάδες που ζημιώνουν το Δημόσιο με πάνω από 150.000 ευρώ

Το ανώτατο δικαστήριο ανέτρεψε δικαστική απόφαση (του Διοικητικού Εφετείου) που είχε κρίνει αντισυνταγματικά τα σχετικά μέτρα που περιορίζουν σημαντικά την οικονομική ελευθερία και την επαγγελματική δραστηριότητα και είχε αποκρούσει την αναδρομική εφαρμογή τους.

Το ΣτΕ διατυπώνοντας εκ διαμέτρου αντίθεση άποψη (προς αυτήν του Δ. Πρωτοδικείου και του Δ. Εφετείου, που είχαν θέσει ζήτημα αντισυνταγματικότητας) έκρινε ότι ο νομοθέτης μπορεί να επιβάλλει περιοριστικά μέτρα και αναδρομικά για τους φοροφυγάδες, για όσους εκδίδουν ή χρησιμοποιούν εικονικά ή πλαστά τιμολόγια, δεν αποδίδουν ΦΠΑ κ.λπ.

Δέχθηκε ότι η συνταγματική αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος δεν προστατεύει τους παραβάτες της φορολογικής νομοθεσίας και ότι είναι νόμιμη και συνταγματικά ανεκτή η δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων τους, προκειμένου να μπορέσει το Δημόσιο να ικανοποιήσει τις αξιώσεις του.

Με την απόφασή του (2024/10) το Β’ τμήμα ΣτΕ υπό τη σύμβουλο Επικρατείας Ε. Γαλανού έκανε δεκτή αίτηση αναίρεσης του υπουργείου Οικονομικών, κρίνοντας συνταγματικά διάφορα νομοθετικά μέτρα που θεσπίστηκαν από το 1997 μέχρι το 2005 και δέσμευαν τις συναλλαγές και περιουσιακά στοιχεία φοροφυγάδων.

Συγκεκριμένα, με τους νόμους 2523/97, 2992/02, 3296/04 κ.λπ. προβλέφθηκε πως όταν η Εφορία εντοπίζει φορολογικές παραβάσεις με τις οποίες δεν αποδόθηκαν στο Δημόσιο ποσά μεγαλύτερα των 150.000 ευρώ από ΦΠΑ, ΦΚΕ, παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους, τέλη, εισφορές, τότε οι δημόσιες οικονομικές υπηρεσίες απαγορεύεται να παραλαμβάνουν δηλώσεις ή να χορηγούν βεβαιώσεις (και πιστοποιητικά), που θέλει ο παραβάτης για να καταρτίσει συμβόλαια μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων.

«Παγώνουν»
Ετσι «παγώνουν» υποχρεωτικά οι αγοραπωλησίες ακινήτων, ενώ ταυτόχρονα αίρεται το απόρρητο των τραπεζικών λογαριασμών (και των κοινών), των επενδυτικών λογαριασμών, των κάθε είδους χρηματοοικονομικών προϊόντων, του περιεχομένου των θυρίδων και δεσμεύεται το 50% (οι δεσμεύσεις δεν ισχύουν για ποσά μισθών και συντάξεων).

Ανάλογες κυρώσεις επιβάλλονται και σε όσους εκδίδουν ή χρησιμοποιούν εικονικά ή πλαστά φορολογικά στοιχεία, σε όσους νοθεύουν φορολογικά στοιχεία για συναλλαγές άνω των 300.000 ευρώ.

Το Δ. Πρωτοδικείο και το Δ. Εφετείο ύστερα από σχετικές προσφυγές έκριναν ότι τα μέτρα αυτά περιορίζουν σημαντικά την οικονομική ελευθερία και επαγγελματική δραστηριότητα του φορολογουμένου, αφού «παγώνουν» περιουσιακά στοιχεία του, απαγορεύεται η μεταβίβασή τους, δεσμεύονται κατά το ήμισυ κ.λπ., ενώ η αναδρομική εφαρμογή τους παραβιάζει την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη.

Η αντισυνταγματικότητα των μέτρων -σύμφωνα με το Δ. Εφετείο- έγκειται στο ότι επιφέρει απρόβλεπτη ανατροπή καταστάσεων, έννομων σχέσεων και δικαιολογημένων προσδοκιών του φορολογουμένου, βάσει των οποίων έχει προγραμματίσει και υλοποιήσει την οικονομική και επαγγελματική του ελευθερία.

Αντίθετα, το ΣτΕ έκρινε ότι τα μέτρα αυτά δεν έχουν γνήσιο χαρακτήρα κυρώσεων (επειδή κατατείνουν και στη συμμόρφωση των παραβατών), γιατί κυρίως αποσκοπούν στο να διατηρηθούν τα περιουσιακά στοιχεία ώστε να μπορέσει να εισπράξει το Δημόσιο. Γι’ αυτό αποτελούν θεμιτό περιορισμό της οικονομικής ελευθερίας, ενώ το Σύνταγμα δεν προστατεύει τους παραβάτες της φορολογικής νομοθεσίας.

ΣτΕ
Δικαίωσε Δημόσιο και Εφορία

Στηn υπόθεση που εξέτασε το ΣτΕ διαπιστώθηκε ότι επιχείρηση εμπορίας γαλακτοκομικών προϊόντων πήρε για το διάστημα 1993-95 εικονικά, πλαστά, νοθευμένα φορολογικά στοιχεία, με συνέπεια να «παγώσουν» συμβολαιογραφικές πράξεις μεταβίβασης ακινήτων, να ανοίξουν οι τραπεζικοί λογαριασμοί, να δεσμευθεί το 50%.

Πρωτοδικείο και Εφετείο έκαναν δεκτή την προσφυγή του επιχειρηματία, κρίνοντας αντισυνταγματικά τα σε βάρος του μέτρα, αλλά το ΣτΕ δικαίωσε το Δημόσιο και την Εφορία κρίνοντας την επιβολή τόσο περιοριστικών μέτρων, ακόμα και αναδρομικά.

Αλ. Αυλωνίτης ΕΘΝΟΣ